Translate

Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

Οδοιπορικό στη Βυζαντινή Νάξο (κζ’) «Ο βυζαντινός ναός του Αγίου Ματθαίου στην Πλάκα». Από την Αρχαιολόγο Ειρήνη Βασιλάκη.

«Ο βυζαντινός ναός του Αγίου Ματθαίου στην Πλάκα »

Ειρήνης Βασιλάκη
Αρχαιολόγου

Ιερός Ναός Αγίου Ματθαίου στην Πλάκα της Νάξου

Στην πεδιάδα της Πλάκας σε απόσταση περίπου τριών χιλιομέτρων νοτιοδυτικά του οικισμού των Τριπόδων υπάρχει ο καμαροσκεπής, μονόχωρος ναός του Αγίου Ευαγγελιστού Ματθαίου με μεταγενέστερη ορθογώνια προσθήκη στα δυτικά (εικ. 1 Η όψη του ναού από τα βορειοδυτικά εξωτερικά). Ο ταπεινός, κατάλευκος ναΐσκος δεν προδίδει σήμερα με τις μικρές διαστάσεις του ότι έχει οικοδομηθεί στη θέση ενός από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα μνημεία της Παλαιοχριστιανικής Νάξου. Κατά το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα οικοδομήθηκε στη θέση αυτή μία μεγάλη τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με κιονοστοιχίες από έξι κίονες μεταξύ των κλιτών που έφεραν τόξα (εικ. 2 Η κάτοψη της παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Αποτυπώνεται με κόκκινο χρώμα ο
Εικ. 2
μεταγενέστερος ναός καθώς και το ψηφιδωτό δάπεδο). Το κεντρικό μεγαλύτερο κλίτος απέληγε ανατολικά σε μεγάλη αψίδα λείψανα της οποίας διατηρούνται εξωτερικά της σημερινής αψίδας του ναού. Το κεντρικό τμήμα του κεντρικού κλίτους είχε διακοσμηθεί με ψηφιδωτό δάπεδο τμήματα του οποίου διατηρούνται στο εσωτερικό του ναΐσκου και πρόσφατα συντηρήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Ορθογώνιο πλαίσιο με συνεχόμενα κισσόφυλα περικλείει διάχωρα με πολύχρωμα γεωμετρικά μοτίβα (εικ. 3-6 Λείψανα του ψηφιδωτού δαπέδου που πρόσφατα συντηρήθηκαν από την ΕΦΑ Κυκλάδων). Στο εσωτερικό του ναΐσκου διατηρούνται ενσωματωμένα στις τοιχοποιίες και τα δάπεδα κίονες και αμφικιονίσκοι παραθύρων, κιονόκρανα και άλλα αρχιτεκτονικά μέλη (εικ. 7 Κίονας με κιονόκρανο της βασιλικής ενσωματωμένος στο εσωτερικό του ναού). Νοτιοδυτικά του ναού διατηρείται μία μεγάλη μαρμάρινη μονολιθική κυλινδρική κολυμβήθρα που κοσμείται με εγχάρακτους σταυρούς κάτω από ημικυκλικά τόξα (εικ. 8 Η μαρμάρινη κολυμβήθρα). 

Μελίσματα Ψαλτικής (ρμ΄) Κυριακή Θ΄ Λουκά, 19.11.2017

 Μελίσματα Ψαλτικής
Κυριακή Θ΄ Λουκά
Ήχος Βαρύς, Εωθινό Β΄

  
α) "Την αιχμαλωσίαν Σιών..." Αναβαθμοί της Οκτωήχου. Μέλος Μανουήλ Πρωτοψάλτου, Ήχος Βαρύς. Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης Καβάλας Ματθαίος Τσαμκιράνης.
β) "Μετά μύρων...". Εωθινό Β΄ της Οκτωήχου. Μέλος επι τη βάση Θρασύβουλου Στανίτσα, Ήχος Β΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Άρχων Υμνωδός της Μ.τ.Χ.Ε. Σπυρίδων Υφαντής. 
γ) Δοξολογία. Εκλογή στίχων εκ της Δοξολογίας. Μέλος Αθανασίου Βουγιουκλή, Ήχος Βαρύς Εναρμόνιος. Ψάλλει ο Άρχων Πρωτομαΐστωρ της Μ.τ.Χ.Ε. Μιχαήλ Καλαϊτζής.
δ) "Οι τα Χερουβείμ...". Χερουβικός Ύμνος. Ήχος Βαρύς Διατονικός. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Παντανάσσης Πατρών  κ. Γεώργιος Μακρυγιάννης.

Πέμπτη, 16 Νοεμβρίου 2017

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (οε΄) Ο Προφήτης Οβδιού

Ο Προφήτης Οβδιού

Θεοδώρου Ρόκα, 
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας


"Δοχεῖον τοῦ Πνεύματος λαμπρόν, Ἀβδιοὺ γενόμενος, καὶ παρ' αὐτοῦ φωτιζόμενος, θεοειδέστατον, Προφητείας τρόπον, καὶ μελλόντων πρόγνωσιν, καὶ γνῶσιν ἀληθείας ἐπλούτησας καὶ νῦν ἱκέτευε, δωρηθῆναι ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν, τὴν εἰρήνην, καὶ τὸ μέγα ἔλεος". Αυτά αναφέρει το πρώτο στιχηρό του εσπερινού της 19ης Νοεμβρίου κατά την οποία εορτάζεται η μνήμη του προφήτη Οβδιού ή Αβδιού 
("Τῇ ΙΘ' τοῦ αὐτοῦ μηνός, Μνήμη τοῦ Ἁγίου προφήτου Ἀβδιού" 
Συναξάρι της εορτής).

Για τον προφήτη Οβδιού και το βίο του δυστυχώς δεν γνωρίζουμε τίποτα. Από το φερώνυμο βιβλίο παρέχονται πληροφορίες μόνο για το όνομά του. Άγνωστος παραμένει και ο τρόπος κλήσεώς του στο προφητικό αξίωμα. Το όνομά του απαντά και ως Αβδιού, Οβδίας, Αβαδίας κλπ. και στη Βουλγάτα Abdias, όνομα συνηθισμένο για την Παλαιά Διαθήκη.

Ραββινικές παραδόσεις, που δεν ανταποκρίνονται στην ιστορική πραγματικότητα, ταυτίζουν τον προφήτη Οβδιού με τον προσήλυτο Εδωμίτη Οβδιού που μνημονεύεται στο Γ’ Βασ. 18,3-4 ως επιστάτης του οίκου του βασιλιά Αχαάβ, ως δούλος του Γιαχβέ και ως προστάτης ομάδας προφητών που φόνευε βασίλισσα Ιεζάβελ.

Τετάρτη, 15 Νοεμβρίου 2017

(Μουσικό κείμενο) Λειτουργικά Βαρέως Διατονικού, Μέλος Παναγιώτη Παππά

Λειτουργικά σε Ήχο Βαρύ Διατονικό από τον Καθηγητή του Μουσικού Σχολείου Παλλήνης κ. Παναγιώτη Παππά.

Εκ του Μουσικού Βιβλίου "Η Ακολουθία της Θείας Λειτουργίας", Παναγιώτη Θ. Παππά, Αθήνα 1990.

Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Παναγιώτη Παππά για την άδεια να δημοσιεύσουμε τα εν λόγω λειτουργικά.

Download σε μορφή pdf ΕΔΩ

Τρίτη, 14 Νοεμβρίου 2017

Τελετουργικά θέματα (να΄) Η θέση και η αμφίεση του ιεροκήρυκα κατά το λειτουργικό κήρυγμα.

Η θέση και η αμφίεση του ιεροκήρυκα κατά το λειτουργικό κήρυγμα. 

 Γεωργίου Ζαραβέλα
Θεολόγου
ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ
 
 
Η διακονία του Λόγου του Θεού συνιστά σημαντική πτυχή της λατρείας της Εκκλησίας. Το λειτουργικό κήρυγμα είναι αναπόσπαστο τμήμα της Θείας Λειτουργίας και η τέλεσή του οφείλει να αντιμετωπίζεται με τη δέουσα προσοχή, επιμέλεια και σεβασμό προς τον κηρυττόμενο Θείο Λόγο, αφενός, και προς το ακροατήριο – σύναξη, αφετέρου. Επιμέρους στοιχεία του ιερού κηρύγματος, μη ήσσονος σημασίας, αποτελούν η θέση και η αμφίεση του ιεροκήρυκα, ο οποίος διακονεί τη Λειτουργία του Λόγου.

Ο ιεροκήρυκας ή κήρυκας του Θείου Λόγου μπορεί στη σύγχρονη λειτουργική πρακτική να είναι κληρικός ή λαϊκός. Η Αρχαία Εκκλησία απέδιδε το δικαίωμα του κηρύγματος μόνο στους Αποστόλους και ακολούθως στους διαδόχους τους, τους επισκόπους. Η αποκλειστικότητα αυτή οφείλεται στην ιδιαίτερη σημασία που έχει η εκφορά του, χωρίς να παρεισφρέουν κακοδοξίες και ασχημοσύνες. Ο επίσκοπος, μεταγενέστερα, εκχώρησε για πρακτικούς λόγους το διακόνημα αυτό και στους πρεσβυτέρους, ώστε να καλυφθούν οι ποιμαντικές ανάγκες, ενώ αργότερα το ίδιο συνέβη κατ’ οικονομία και για ικανούς λαϊκούς, κυρίως θεολόγους. Ο κήρυκας, σε κάθε περίπτωση, οφείλει να ακολουθεί κάποιες γενικές, τεχνικές αρχές για την αρτιότερη δόμηση του έργου του, μεταξύ των οποίων και η θέση από την οποία εκφωνεί το κήρυγμα.

Δευτέρα, 13 Νοεμβρίου 2017

Κυριακή, 12 Νοεμβρίου 2017

Κυριακάτικοι Στοχασμοί! Κυριακή Η΄ Λουκά! Από τον Πανοσ. Αρχιμ. Ιερόθεο Λουμουσιώτη

Πανοσ Αρχιμ.
Ιεροθέου Λουμουσιώτη
Ιεροκήρυκος Ι.Μ. Ύδρας

«ὁ δὲ εἶπε πρὸς αὐτόν· ἐν τῷ νόμῳ τί γέγραπται; πῶς ἀναγινώσκεις;» 
(Λουκ. ι, 26)

Απορίας άξιο είναι ο Κύριος γιατί δεν απαντά στον νομικό απευθείας στο ερώτημα του και του αντιστρέφει ένα ερώτημα. Γιατί το κάνει αυτό ο Ιησούς μας, αδελφοί μου; Ενώ θα μπορούσε να απαντήσει αμέσως και σαφώς στο ερώτημα που του ετίθετο;

Απαντά ετσι με ερώτημα διότι ο νομικός δεν ρωτάει απλά όπως οι υπόλοιποι ρωτάει για να παγιδεύσει τον Ιησού Χριστό με την απάντηση του. Ρωτάει για να απαντήσει κάπως ο Ιησούς και αυτό να μην είναι από την παράδοση της Παλαιάς Διαθήκης και άρα να ευρεθεί ο Ιησούς μας παραβάτης του Νόμου. Για αυτό ο Κύριος του λέει πες μας τι γράφει ο Νόμος. Τι λέει η παράδοση μας η κοινή και η απάντηση του Νομικού είναι κατευθείαν η ουσία του Νόμου να αγαπάς τον Θεό και τον άνθρωπο.

Σάββατο, 11 Νοεμβρίου 2017

Μελίσματα Ψαλτικής (ρλθ΄) Κυριακή Η΄ Λουκά

Μελίσματα Ψαλτικής
Κυριακή Η΄ Λουκά
Ήχος Πλ. β΄, Εωθινό Α΄


α) "Τις μη μακαρίσει σε..." Δογματικό Θεοτοκίο της Οκτωήχου. Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλουν Δοχειαρίτες Πατέρες.
β) "Εις το Όρος..." Εωθινό Α΄ της Οκτωήχου! Μέλος επι τη βάση Θρασύβουλου Στανίτσα, Ήχος Α΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Άρχων Υμνωδός της Μ.τ.Χ.Ε. Σπυρίδων Υφαντής.
γ) "Αργή Δοξολογία..." Μέλος Γεωργίου Βιολάκη, Ήχος Πλ. β΄, Ψάλλουν Αγιορείτες Πατέρες.
δ) "Άξιον Εστίν..." Μεγαλυνάριο της Θεοτόκου, Μέλος Βασιλείου Νικολαΐδη Ζαγκλιβερινού, Ήχος Πλ. β΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Πανίερου Ναού Ευαγγελιστρίας Τήνου Στυλιανός Κοντακιώτης.