Translate

Κυριακή, 10 Δεκεμβρίου 2017

Κυριακάτικοι Στοχασμοί! Κυριακή Ι΄ Λουκά! 10.12.2017! Από τον Πανοσ. Αρχιμ. Ιερόθεο Λουμουσιώτη!

Πανοσ Αρχιμ.
Ιεροθέου Λουμουσιώτη
Ιεροκήρυκος Ι.Μ. Ύδρας

“ἀποκριθεὶς δὲ ὁ ἀρχισυνάγωγος, ἀγανακτῶν ὅτι τῷ σαββάτῳ ἐθεράπευσεν ὁ Ἰησοῦς, ἔλεγε τῷ ὄχλῳ· ἓξ ἡμέραι εἰσὶν ἐν αἷς δεῖ ἐργάζεσθαι· ἐν ταύταις οὖν ἐρχόμενοι θεραπεύεσθε, καὶ μὴ τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαββάτου.” 
(Λουκ. ιγ, 14)

Ο Κύριος είναι στην συναγωγή το Σάββατο για να δοξάσει τον Θεό και να δείξει στους Ισραηλίτες ότι πρέπει να σέβονται τα ωραία έθιμα που είχαν παραλάβει από τους προγόνους τους.

Εκεί τον συναντά μια γυναίκα η οποία ήταν πολλά έτη συγκύπτουσα και δεν μπορούσε να σταθεί σωστά στα πόδια της και να αυτοεξυπηρετηθεί σωστά και αυτή ο Ιησούς την θεραπεύει.

Αλλά ο αρχισυνάγωγος οργίζεται με την πράξη αυτή του Ιησού και στρέφεται προς τον λαό και του λέγει ότι μπορείτε να ζητείτε θεραπείες όποιες άλλες ημέρες έρχεσθε στην συναγωγή εκτός της ημέρας της αργίας του Σαββάτου.

Μα η θεραπεία που ετέλεσε ο Χριστός μας δεν ήταν εργασία, αλλά ήταν εκτός των ορίων των φυσικών πραγμάτων ήταν μια θαυματουργία, μια παρέμβαση στους νόμους της φύσεως και υπέρβαση αυτών εκ μέρους του Ιατρού των Ψυχών και των Σωμάτων μας. Την θεραπεία από αγάπη προς το πλάσμα του την τέλεσε ο Χριστός. Αλλά την τέλεσε στην αργία του Σαββάτου και αυτό για τον αρχισυνάγωγο ήταν μια παρεκτροπή από τον νόμο του Θεού. Αυτή την παρεκτροπή την κάνει ο Ιησούς με λόγο γνώσεως αφού εκείνοι οι ισραηλίτες έκαναν τις απαραίτητες δουλείες με τα ζώα τους και τα επότιζαν και τα τάιζαν ενώ αυτή που ήταν ένα παιδί του Θεού με ένα πρόβλημα σωματικό δεν είχε δικαίωμα να γίνει καλά;

Σάββατο, 9 Δεκεμβρίου 2017

Μελίσματα Ψαλτικής (ρμστ΄) Κυριακή Ι΄ Λουκά! 10.12.2017

Μελίσματα Ψαλτικής
Κυριακή Ι΄ Λουκά
Ήχος Β΄, Εωθινό Ε΄


Περιεχόμενα Αναρτήσεως:
α) "Εν τω ουρανω τα όμματα..." Αναβαθμοί της Οκτωήχου. Μέλος Μανουήλ Πρωτοψάλτου, Ήχος Δεύτερος. Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης Καβάλας Ματθαίος Τσαμκιράνης.
β) "Χριστός γεννάται δοξάσατε...." Οι Ειρμοί του πεζού κανόνος των Χριστουγέννων (Καταβασίες). Ήχος Α΄. Ψάλλει ο Άρχων Μαϊστωρ της Μ.τ.Χ.Ε. και Πρωτοψάλτης του Ι.Ν. Αγίου Ιωάννου Προδρόμου Νεας Κρήνης, Καλαμαριάς, Θεσσαλονίκης Αναστάσιος Πορφυρίδης.
γ) "Ω των σοφών σου..." Εωθινό Ε΄ της Οκτωήχου! Μέλος Πέτρου Λαμπαδαρίου, Ήχος Πλ.α΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Αγίου Λουκά Καβάλας Αρχέλαος Υψηλάντης.
δ) "Οι τα Χερουβείμ..." Χερουβικός Ύμνος. Μέλος Θρασύβουλου Στανίτσα, Ήχος Β΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Πανίερου Ναού Ευαγγελιστρίας Τήνου Στυλιανός Κοντακιώτης.

Πέμπτη, 7 Δεκεμβρίου 2017

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (οη΄) Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Β' Ήχου! Από τον Θεολόγο & Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα.

Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Β' Ήχου

Θεοδώρου Ρόκα
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας


Κυριακή του δευτέρου (β') ήχου η ερχόμενη Κυριακή και παραθέτουμε τους στίχους του Α' Αντιφώνου από τους Αναβαθμούς του β' ήχου, οι οποίοι είναι οι ακόλουθοι:

 
"Ἐν τῷ οὐρανῷ τὰ ὄμματα, ἐκπέμπω μου τῆς καρδίας, πρὸς σὲ Σωτήρ,
σῶσόν με σῇ ἐπιλάμψει".

 
"Ἐλέησον ἡμᾶς τοὺς πταίοντάς σοι πολλὰ καθ' ἑκάστην ὥραν, ὦ Χριστέ μου,
καὶ δὸς πρὸ τέλους τρόπους, τοῦ μετανοεῖν σοι".
 
Δόξα... καὶ νῦν...
"Ἁγίῳ Πνεύματι, τὸ βασιλεύειν πέλει, τὸ ἁγιάζειν, τὸ κινεῖν τὴν κτίσιν·
Θεὸς γάρ ἐστιν, ὁμοούσιος Πατρὶ καὶ Λόγῳ".



Σύμφωνα με την ερμηνεία του Νικηφόρου Καλλίστου - Ξανθοπούλου οι δυο πρώτοι στίχοι του Α' Αντιφώνου των Αναβαθμών του δευτέρου (Β') Ήχου έχουν ως βάση τους στίχους 1 και 3, αντίστοιχα, του 142ου (ΡΜΒ') Ψαλμού. Ο 142ος Ψαλμός αναφέρεται στο εξής περιστατικό. Μετά το διάταγμα του Κύρου οι Ιουδαίοι επέστρεψαν στην Ιερουσαλήμ για να οικοδομήσουν το Ναό και τα τείχη της πόλης και να εγκατασταθούν εκεί. Βρήκαν όμως ήδη εγκατεστημένους λαούς που τους δημιουργούσαν πρόβλημα με τις περσικές αρχές.

Τετάρτη, 6 Δεκεμβρίου 2017

Οδοιπορικό στη Βυζαντινή Νάξο (κη’) Ο καλαίσθητος βυζαντινός ναός του Αγίου Νικολάου στο Σαγκρί. Από την Αρχαιολόγο Ειρήνη Βασιλάκη

«Ο καλαίσθητος βυζαντινός ναός του Αγίου Νικολάου στο Σαγκρί » 

Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου Σαγκρίου


Ειρήνης Βασιλάκη
Αρχαιολόγου


Εικ. 1 Άποψη του Ναού από Βορειοδυτικά
Ο καλαίσθητος ναός του Αγίου Νικολάου βρίσκεται στα νοτιοανατολικά του χωριού Σαγκρί μέσα σε χωράφια και σε απόσταση δέκα λεπτών από αυτό. Δεν γνωρίζουμε πότε κατασκευάστηκε με βεβαιότητα. Ωστόσο το τρίτο και νεότερο στρώμα τοιχογράφησης χρονολογείται με ακρίβεια στα 1270 λόγω μιας επιγραφής που διασώζει την πληροφορία.

Ανήκει στον τύπο του μονόχωρου ναού με τρούλο. Ο τρούλος στηρίζεται σε τέσσερα τόξα. Με τις εσοχές και τις εξοχές που δημιουργούνται στο εσωτερικό του ναού, γίνεται κατά κάποιο τρόπο μια τριμερής διαίρεση του κτηρίου και αυτό εξωτερικά είναι φανερό με τη διαβάθμιση των επιπέδων της στέγης (εικ. 1 Άποψη του ναού εξωτερικά από βορειοδυτικά). Η στέγη είναι καμάρα στο εσωτερικό και δίρριχτη στο εξωτερικό. Η μοναδική θύρα βρίσκεται στη δυτική πλευρά, ενώ στη νότια πλευρά σώζονται κάποια ίχνη και δεύτερης εισόδου. Στο ναό δεν υπάρχουν παράθυρα παρά μόνο τέσσερις φωτιστικές θυρίδες στον τρούλο και μία στην κυλινδρική κόγχη του Ιερού (εικ. 2 Άποψη του τρούλου εσωτερικά). Στο Ιερό διατηρούνται τμήματα από επισκοπικό θρόνο καθώς και η κτιστή Αγία Τράπεζα με ενσωματωμένο δωρικό αρχαϊκό κιονόκρανο. Για πρόθεση χρησίμευε βάση από ρωμαϊκό περιρραντήριο. Το τέμπλο δε σώζεται. 

Μελίσματα Ψαλτικής (ρμε΄) Μέλη Μαθηματαρίου (3)

 Μελίσματα Ψαλτικής
Μέλη Μαθηματαρίου



Περιεχόμενα Αναρτήσεως:
α) "Τον Δεσπότην καί Αρχιερέα...". Μέγιστο μάθημα εκ του Μαθηματαρίου. Όταν λαμβάνει "καιρό" ο Αρχιερεύς, Mέλος Αρχαίον, Ήχος Βαρύς. Ψάλλει ο μακαριστός π. Σπυρίδων Μικραγιαννανίτης.
β) "Πανάγιε Νικόλαε...". Μέγιστο μάθημα εκ του Μαθηματαρίου. Τη 6η Δεκεμβρίου είς τον Άγιον Νικόλαον. Μέλος Δανιήλ Πρωτοψάλτου, Ήχος Πλ. α΄. Ψάλλει η Χορωδία του Σωματείου Ιεροψαλτών Ηρακλείου Κρήτης "Άγιος Ανδρέας ο Κρητης" υπό την διεύθυνση του Επίκουρου Καθηγητή Βυζαντινής Ιστορικής Μουσικολογίας της Ανωτάτης Εκκλησιαστικής Ακαδημίας Ηρακλείου Κρήτης Μιχαήλ Στρουμπάκη.

Σημειώση: 
Η Εικόνα της Αναρτήσεως προέρχεται από το εξώφυλλο του έργου: "Μαθηματάριον: Ερμηνευτική και Μουσικολογική Σπουδή, Αθήναι 2017", σε επιμέλεια και συντονισμό του Φιλολόγου και Πρωτοψάλτου κ. Κωνσταντίνου Σκαρμούτσου, (το οποίο διανέμεται δωρεάν ΕΔΩ) τον οποίο ευχαριστούμε θερμά που χορήγησε την άδεια να χρησιμοποιήσουμε τα μέλη για την δημιουργία των μαγνητοσκοπίων.

Τελετουργικά θέματα (νδ΄) Η υπέρ του βασιλέως προσευχή της Ακολουθίας του Όρθρου! Από τον Λειτουργιολόγο Γεώργιο Ζαραβέλα!

Η υπέρ του βασιλέως προσευχή της Ακολουθίας του Όρθρου.
 Γεωργίου Ζαραβέλα

Θεολόγου

ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ

Ο όρθρος, δηλαδή η μία από τις επτά ακολουθίες του νυχθημέρου, συνιστά την πρωινή σύναξη των πιστών για προσευχή. Η έναρξη της ακολουθίας του όρθρου καταλαμβάνεται από μία σύντομη ακολουθία, η οποία έχει ενταχθεί αρμονικά στον όρθρο. Η βασιλική ή υπέρ του βασιλέως ακολουθία είναι μία ευσύνοπτη διάταξη. Η ένταξή της στο τυπικό της ορθρινής ακολουθίας στοχεύει στην ευόδωση των έργων του κοσμικού άρχοντα – βασιλέα, μέσω της προσευχητικής επίκλησης των υπηκόων του.

Η ακολουθία αυτή αποτελεί ένα από τα πολλά παραδείγματα ένταξης δεήσεων υπέρ διαφόρων προσώπων και σκοπών στη λατρεία της Εκκλησίας. Ο βασιλέας δεν συνιστά εκκλησιαστικό όργανο ή διακόνημα, αλλά αποτελεί, τουλάχιστον θεωρητικά, μέλος της εκκλησιαστικής κοινότητας, αφενός, ενώ δραστηριοποιείται για την ομαλή οργάνωση της κοινωνίας και την προάσπιση των δικαιωμάτων των πολιτών, οι οποίοι ταυτόχρονα τυγχάνει να ανήκουν στη σύναξη.

Τρίτη, 5 Δεκεμβρίου 2017

Η Ψαλτική σήμερα! Προσδοκίες, προοπτικές, προβληματισμοί! Του Άρχοντος Υμνωδού της Μ.τ.Χ.Ε. Αθανασίου Βουγιουκλή

Η Ψαλτική σήμερα! Προσδοκίες, προοπτικές, προβληματισμοί!

 Αθανασίου Γ. Βουγιουκλή
Άρχοντος Υμνωδού της Μ.τ.Χ.Ε.
Πρωτοψάλτου Ι.Ν. Αγίων Πάντων Καστοριάς
Καθηγητού Βυζαντινής Μουσικής 
στο Εκκλησιαστικό Γυμνάσιο -Λύκειο Φλώρινας

Αναμφισβήτητα η Ψαλτική Τέχνη και συγχρόνως διακονία επι τω αναλογίω, συγκαταλέγεται μεταξύ των καλών ( εκκλησιαστικών ) τεχνών και μάλιστα τα τελευταία χρόνια πολλές αλλοεθνείς ορθόδοξες ( και όχι μόνον ) χώρες, ενσκύπτουν με μεγάλο ενδιαφέρον και μελετούν την μουσική αυτή μεθοδικά και σε επιστημονική βάση, αναγνωρίζοντας έμπρακτα την αξία της Θεόπνευστης αυτής τέχνης. Στην χώρα μας, την μητρόπολη και κοιτίδα της ψαλτικής τέχνης που δημιουργήθηκε απο Θεόσταλτους ανθρώπους και χάνεται στα βάθη των αιώνων, η ψαλτική πέρασε απο πολλές διακυμάνσεις και φάσεις, μέχρι τις μέρες μας. 

Οταν ομιλούμε για ψαλτική, ομιλούμε για δύο συνιστώσες στην πράξη της μουσικής αυτής εξ ίσου σημαντικές, που ή οδεύουν σε ορισμένες περιπτώσεις ξεχωριστά η μία απο την άλλη, ή σε άλλες περιπτώσεις συμπληρώνουν η μία την άλλη. Υπάρχει φυσικά και η περίπτωση να απουσιάζουν ενίοτε και οι δύο. Οι συνιστώσες αυτές είναι α) Η έκφραση της μουσικής αυτής στο αναλόγιο αποκλειστικά και μόνον με τα χαρακτηριστικά της γνώσης και της τέχνης και β) Η συνειδητή καθημερινή ή Κυριακάτικη διακονία στο αναλόγιο, με την έννοια της προσφοράς και της προσευχής σε κάπως πρακτικό επίπεδο. Ιδανικό βεβαίως θα είναι να συνυπάρχουν και οι δύο παραπάνω προυποθέσεις. Τότε η διακονία είναι πλήρης σε επίπεδο λατρείας και προσφοράς του ψάλτου. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν προσφέρει άνθρωποι που σε εμπειρική βάση έχουν αναλώσει όλη τους τη ζωή στο αναλόγιο, με ταπεινότητα και ανιδιοτελή αγάπη για την εκκλησία και την ψαλτική. Αξίζουν κάθε σεβασμό και κάθε έπαινο. 

(Μουσικό κείμενο) Λειτουργικά σε Ήχο Δεύτερο, μέλος Παναγιώτη Παππά!

Λειτουργικά σε Ήχο Δεύτερο από τον Καθηγητή του Μουσικού Σχολείου Παλλήνης κ. Παναγιώτη Παππά.

Εκ του Μουσικού Βιβλίου "Η Ακολουθία της Θείας Λειτουργίας", Παναγιώτη Θ. Παππά, Αθήνα 1990.

Ευχαριστούμε θερμά τον κ. Παναγιώτη Παππά για την άδεια να δημοσιεύσουμε τα εν λόγω λειτουργικά.

Download σε μορφή pdf ΕΔΩ

Δευτέρα, 4 Δεκεμβρίου 2017

Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός – Ὁ θεμελιωτής τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς! Του Εμμανουήλ Περσυνάκη

Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός – Ὁ θεμελιωτής τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς

Ἐμμανουήλ Περσυνάκη
Καθηγητοῦ-Ἱεροψάλτου

Ὁ ἀναμορφωτὴς τῆς Ἐκκλησιαστικῆς μας Μουσικῆς, ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός, γεννήθηκε τὸ δεύτερο ἥμισυ τοῦ 7ου μ.Χ. αἰῶνα, πιθανώτατα τὸ 676 μ.Χ., ἀπὸ χριστιανοὺς γονεῖς, στὴ Δαμασκὸ καὶ γι’ αὐτὸ Δαμασκηνὸς ἐπικαλεῖται. Ὁ πατέρας του, ὀνομαζόμενος Σέργιος, ἦταν πλούσιος χριστιανὸς καὶ λόγῳ τῆς ἐναρέτου ζωῆς του ἦταν πρωτοσύμβουλος τοῦ Ἀμηρᾶ, Ἀγαρηνοῦ ἄρχοντος τῆς Δαμασκοῦ. Γιὰ τὴν ἀρετή του καὶ τὴν πρὸς τοὺς πένητας συμπάθειά του ὁ Θεὸς τοῦ χάρισε ἕνα παιδὶ, τὸ ὁποῖο ὀνόμασε Ἰωάννη καὶ τὸ ὁποῖο ἔμελλε νὰ γίνη παγκόσμιος φωστῆρας τῆς Ἐκκλησίας μας, τὴν ὁποία στόλισε μὲ τόσα παναρμόνια τροπάρια.

Ἰδιαίτερη φροντίδα ἔδειχνε ὁ Σέργιος πρὸς τοὺς αἰχμαλώτους, τοὺς ὁποίους ἀπελευθέρωνε μὲ δικά του χρήματα, καὶ πρὸς τὰ ὀρφανά. Ἔτσι ὁ Σέργιος πῆρε μὲ υἱοθεσία ἕνα ὀρφανὸ παιδὶ τῆς ἡλικίας τοῦ Ἰωάννη, ὀνομαζόμενο «Κοσμᾶ», τὸ ὁποῖο μεγάλωνε μαζὶ μὲ τὸν Ἰωάννη στὸ σπίτι του. Μεταξὺ τῶν αἰχμαλώτων χριστιανῶν ποὺ ἔφεραν τότε οἱ Ἀγαρηνοὶ στὴ Δαμασκὸ, ἔφεραν καὶ κάποιον μοναχὸ ὀνομαζόμενο Κοσμᾶ ἀπὸ τὴν Ἰταλία, τὸν ὁποῖο πλησίασε ὁ Σέργιος, καὶ ὅταν διαπίστωσε ὅτι ἦταν λόγιος, τὸν ἀπελευθέρωσε, ὅπως συνήθιζε, καὶ τοῦ ἀνέθεσε νὰ διδάξη στὰ δύο παιδιὰ «τὴν Φιλοσοφίαν, Ρητορικήν, Ἀριθμητικήν, Γεωμετρίαν καὶ μάλιστα τὴν ὠφέλιμον καὶ ψυχοσωτήριον χαρμόσυνον μουσικήν». Ἀπὸ τὸν μοναχὸ Κοσμᾶ, λοιπόν, ἔμαθε μουσικὴ ὁ Ἰωάννης Δαμασκηνὸς καὶ ὁ θετὸς ἀδελφὸς του Κοσμᾶς, μετέπειτα ἐπίσκοπος Μαϊουμᾶ, δύο μεγάλοι ποιητὲς καὶ μελοποιοὶ ποὺ κόσμησαν τὶς ἑορτὲς τῆς Ἐκκλησίας μας.

Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Κυριακη Ι΄ Λουκά! 10.12.2017

Η Ακολουθία του Εσπερινού, του Όρθρου και της Θείας Λειτουργίας της Κυριακής Ι΄ Λουκά!

Επιλογή, Επιμέλεια και Στοιχειοθεσία μελών Χρήστος Γ. Τσακίρογλου.
Download σε μορφή pdf  ΕΔΩ



Κυριακή, 3 Δεκεμβρίου 2017

Κυριακάτικοι Στοχασμοί! Κυριακή ΙΔ΄ Λουκά! 03.12.2017! Από τον Πανοσ. Αρχιμ. Ιερόθεο Λουμουσιώτη!

Πανοσ Αρχιμ.
Ιεροθέου Λουμουσιώτη
Ιεροκήρυκος Ι.Μ. Ύδρας

«καὶ ἐβόησε λέγων· Ἰησοῦ υἱὲ Δαυΐδ, ἐλέησόν με·» (Λουκ. ιη,38) 

Συναντάται ο Κύριος, αδελφοί μου αγαπητοί, με έναν άνθρωπο που του φωνάζει, στο σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα και τον παρακαλεί να τον θεραπεύσει από το πάθος που τον κατέχει και εδώ το πάθος που του δυσκολεύει όλη την ύπαρξη και την εν γένει ζωή του είναι η τυφλότητα. Ο άνθρωπος αυτός θέλει να εύρει το φως του ως θα ήταν φυσικό να θέλει οποιοσδήποτε τυφλός αλλά γιατί απευθύνεται προς τον Κύριο; Διότι έχει φθάσει προ της παρουσίας του Κυρίου η φήμη του για θεραπείες και θαύματα σε ανθρώπους που είχαν πολλά προβλήματα.

Ζητά το έλεος του Κυρίου, τον αναγνωρίζει ότι ανήκει στο γένος και την πατριά του Δαυίδ και του απευθύνει το αίτημα του. Εμείς ζητούμε στον Κύριο μας να εύρουν το φως του τα μάτια της ψυχής μας ή απλά μένουμε στην πνευματική τυφλότητα και στο σκοτάδι της αμαρτίας; Ανοίγουν τα μάτια της ψυχής ενώπιον του Κυρίου ή αν και είμεθα χριστιανοί βαπτισμένοι δεν έχουμε δει το «φως το αληθινόν» του Κύριου μας; 

Είναι βασικό αίτημα μας να ανοίξουν οι οφθαλμοί μας οι πνευματικοί για να λουστεί η ύπαρξη μας στο φως; Ή δεν μας νοιάζει και απλά ζούμε βίο που έχει συμβιβασθεί με το σκοτάδι των παθών που βασιλεύουν στον έσω άνθρωπο μας; Αν μας νοιάζει να έλθει το φως του Χριστού εντός μας τότε θα ζητούμε το έλεος του Χριστού στην ζωή μας την πνευματική και όταν αυτό το θείο έλεος μας περιλούσει τότε θα είμαστε στο φως του Χριστού λουσμένοι.

Σάββατο, 2 Δεκεμβρίου 2017

Μελίσματα Ψαλτικής (ρμδ΄) Κυριακή ΙΔ΄ Λουκά, 03.12.2017

Μελίσματα Ψαλτικής
Κυριακή ΙΔ΄ Λουκά
Ήχος Α΄, Εωθινό Δ΄


Περιεχόμενα Αναρτήσεως
α) "Εν τω θλίβεσθαί με...": Αναβαθμοί της Οκτωήχου. Μέλος Μανουήλ Πρωτοψάλτου, Ήχος Α΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης Καβάλας Ματθαίος Τσαμκιράνης.
β) "Όρθρος ην βαθύς..." Εωθινό Δ΄ της Οκτωήχου. Μέλος Ήχος Δ΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης Αγίου Λουκά Καβάλας Αρχέλαος Υψηλάντης.
γ) "Οι τα Χερουβείμ..." Χερουβικός Ύμνος. Μέλος Δημητρίου Σουρλαντζή, Ήχος Α΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Άρχων Υμνωδός της Μ.τ.Χ.Ε. Σπυρίδων Υφαντής. 
δ) "Άξιον Εστίν..." Μεγαλυνάριο της Θεοτόκου. Μέλος Γεωργίου Αγγελινάρα, Ήχος Α΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Πανίερου Ναού Ευαγγελιστρίας Τήνου Στυλιανός Κοντακιώτης.

Πέμπτη, 30 Νοεμβρίου 2017

Μελίσματα Ψαλτικής (ρμγ΄) Μέλη Μαθηματαρίου (2)

 Μελίσματα Ψαλτικής
Μέλη Μαθηματαρίου



α) "Τον Δεσπότην καί Αρχιερέα...". Μέγιστο μάθημα εκ του Μαθηματαρίου. Όταν λαμβάνει "καιρό" ο Αρχιερεύς, Mέλος Αρχαίον, Ήχος Βαρύς. Ψάλλει ο τ. Άρχων Λαμπαδάριος της Μ.τ.Χ.Ε. Βασίλειος Εμμανουηλίδης.
β) "Τον κήρυκα...". Μέγιστο μάθημα εκ του Μαθηματαρίου. Την Λ΄ Νοεμβρίου προς τον Άγιον Ανδρέαν. Μέλος Ιωάννου Πρωτοψάλτου, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλει ο Άρχων Πρωτοψάλτης της Αγιωτάτης Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως Φώτιος Γιαννακάκης.

Σημειώσεις: 
α) Η Εικόνα της Αναρτήσεως προέρχεται από το εξώφυλλο του έργου: "Μαθηματάριον: Ερμηνευτική και Μουσικολογική Σπουδή, Αθήναι 2017", σε επιμέλεια και συντονισμό του Φιλολόγου και Πρωτοψάλτου κ. Κωνσταντίνου Σκαρμούτσου, (το οποίο διανέμεται δωρεάν ΕΔΩ) τον οποίο ευχαριστούμε θερμά που χορήγησε την άδεια να χρησιμοποιήσουμε τα μέλη για την δημιουργία των μαγνητοσκοπίων.
β) Θερμές Ευχαριστίες στον Άρχοντα Φώτιο Γιαννακάκη που χορήγησε την άδεια να χρησιμοποιήσουμε το μέλος που ερμήνευσε για την δημιουργία του μαγνητοσκοπίου.

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (οζ΄) Το Α΄ Αντίφωνο των Αναβαθμών του Α΄ Ήχου! Από τον Θεολόγο & Πρωτοψάλτη Θεόδωρο Ρόκα!

Το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Α' Ήχου


Θεοδώρου Ρόκα
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας


Tην ερχόμενη Κυριακή το βιβλίο της Παρακλητικής ξεκινά για μια ακόμα φορά από την αρχή με τον πρώτο της ήχο (Ήχος α') να δεσπόζει τόσο στον αναστάσιμο Εσπερινό του Σαββάτου όσο και στον αναστάσιμο Όρθρο της Κυριακής. Η νεα αυτή έναρξη του βιβλίου της Παρακλητικής μας δίνει την ευκαρία, τούτη τη φορά, να ασχοληθούμε με την ερμηνεία των Αναβαθμών του Όρθρου, ερμηνεύοντας ένα από τα τρία Αντίφωνα κάθε φορά.

Δεν ερμηνεύουμε και τα τρία Αντίφωνα σε μια δόση λόγω περιορισμένου χώρου και για να μην κουράζουμε τους αναγνώστες μας. Η δε ανάλυση των Αντιφώνων θα είναι καθαρά ερμηνευτική και όχι ιστορικολειτουργική, την οποία ανάρτησε ο εκλεκτός συνάδελφος και καταξιωμένος λειτουργιολόγος κ. Γεώργιος Ζαραβέλας μόλις χθες (ΕΔΩ).

Έτσι λοιπόν παραθέτουμε το Α' Αντίφωνο των Αναβαθμών του Πρώτου ήχου:

"Ἐν τῷ θλίβεσθαί με, εἰσάκουσόν μου τῶν ὀδυνῶν, Κύριε σοὶ κράζω".

"Τοῖς ἐρημικοῖς, ἄπαυστος ὁ θεῖος πόθος ἐγγίνεται, κόσμου οὖσι τοῦ ματαίου ἐκτός".

Δόξα... καὶ νῦν ...

"Ἁγίῳ Πνεύματι, τιμὴ καὶ δόξα, ὥσπερ Πατρί, πρέπει ἅμα καὶ Υἱῷ· 
διὰ τοῦτο ᾄσωμεν τῇ Τριάδι Μονοκρατορίᾳ".

Τετάρτη, 29 Νοεμβρίου 2017

Τελετουργικά θέματα (νγ΄) Ιστορικό και τελετουργικό πλαίσιο των Αναβαθμών του Όρθρου. Από τον Λειτουργιολόγο Γεώργιο Ζαραβέλα

Ιστορικό και τελετουργικό πλαίσιο των Αναβαθμών του Όρθρου. 

Γεωργίου Ζαραβέλα
Θεολόγου
ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ

Ψαλτήριον 1856 Βενετία.
Οι Αναβαθμοί συνιστούν ένα ιδιαίτερο υμνογραφικό είδος, το οποίο απαντάται στην ακολουθία του Όρθρου, συγκεκριμένα των Κυριακών, των δεσποτικών και θεομητορικών εορτών και των ημερών μνήμης σημαινόντων αγίων. Η θέση των αναβαθμών στην ακολουθία, σύμφωνα με το ισχύον τυπικό του Όρθρου, βρίσκεται μεταξύ των καθισμάτων (ή της Υπακοής του ήχου τις Κυριακές) και της τάξης του Εωθινού ή του Ορθρινού Ευαγγελίου.

Η ονομασία «αναβαθμοί» προέρχεται από την συνάφεια των τροπαρίων αυτών με τους αντίστοιχους δεκαπέντε ψαλμούς από το ομώνυμο βιβλίο του Δαυίδ, οι οποίοι συνιστούν την «Ωδή των Αναβαθμών», δηλαδή τους ψαλμούς ριθ’-ρλγ’ και είναι από τις αρχαιότερες συλλογές του Ψαλτηρίου. Το σύνολο αυτό ονομάζεται και ως τα «Προς Κύριον». Η ονομασία αυτή αποδίδεται από την εναρκτήρια φράση του ριθ’ ψαλμού «Προς Κύριον εν τω θλίβεσθαί με εκέκραξα…». Η αρχική θέση των ψαλμών εικάζεται πως ήταν η ίδια με αυτή των σύγχρονων αναβαθμών στην ακολουθία του Όρθρου. Σταδιακά, όμως, οι ψαλμοί των Αναβαθμών μετακυλήθηκαν στην ακολουθία του Εσπερινού, ώστε να μειωθεί το μακροσκελές της εωθινής ακολουθίας.

Οι ψαλμοί των Αναβαθμών είναι γνωστοί για τη λειτουργική χρήση τους ήδη από την εβραϊκή λατρεία. Οι δεκαπέντε ψαλμοί συνιστούν κι εδώ ιδιαίτερο σύνολο, το οποίο λαμβάνει ποικίλες επιγραφές στις ελληνικές μεταφράσεις του κειμένου της Παλαιάς Διαθήκης. Οι Ο’ τους ονομάζουν «Ωδή των Αναβαθμών», ο Ακύλας και ο Σύμμαχος ως «Εις τα Αναβάσεις» και ο Θεοδοτίων ως «Άσμα των Αναβάσεων. Η προέλευση της τιτλοφόρησής τους ως «Αναβαθμοί» συνδέεται με διάφορες υποθέσεις. Οι ποικίλες εκδοχές συστηματοποιούνται σε δύο κύριες κατηγορίες.

Τρίτη, 28 Νοεμβρίου 2017

Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Κυριακή ΙΔ΄ Λουκά,03.12.2017

Η Ακολουθία του Εσπερινού, του Όρθρου και της Θείας Λειτουργίας της Κυριακής ΙΔ΄ Λουκά!

Στὴν θέση τῶν Κοινωνικῶν πέραν τῶν τοῦ Πέτρου, καὶ μετὰ τὸ πέρας τῶν Κοινωνικῶν του Ἰωάννου Πρωτοψάλτου, ξεκίνησε ἡ ἀναφορὰ στὴν ἀντίστοιχη σειρὰ τοῦ Θ. Φωκαέως.

Επιλογή, Επιμέλεια και Στοιχειοθεσία μελών Χρήστος Γ. Τσακίρογλου.

Download σε μορφή pdf ΕΔΩ

Δευτέρα, 27 Νοεμβρίου 2017

Κυριακή, 26 Νοεμβρίου 2017

Κυριακάτικοι Στοχασμοί! Κυριακή ΙΓ΄ Λουκά! Από τον Πανοσ. Αρχιμ. Ιερόθεο Λουμουσιώτη!

Πανοσ Αρχιμ.
Ιεροθέου Λουμουσιώτη
Ιεροκήρυκος Ι.Μ. Ύδρας
«Καὶ ἐπηρώτησέ τις αὐτὸν ἄρχων λέγων· διδάσκαλε ἀγαθέ, 
τι ποιήσας ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; εἶπε δὲ αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· 
τί με λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός.» (Λουκ. ιη, 18-19) 

Προσέρχεται στον Ιησού μας ένας άρχοντας του Λαού, ένας διακεκριμένος Ισραηλίτης με ένα ερώτημα, που θα λέγαμε στην αρχή πως ήταν πολύ απλό και θα μπορούσε ο Κύριος μας, αδελφοί μου αγαπητοί, να το επιλύσει αμέσως και να του απαντήσει ευθέως. Αλλά ο Κύριος μας προτιμά να ασχοληθεί με το πώς τον προσφωνεί ο άρχων του λαού και όχι με το ερώτημα που του απευθύνετο παρ’ αυτού. Ενώ τον λέγει διδάσκαλο και με την προσοχή και αυθεντία που απευθύνετο εις ένα διδάσκαλο του ομιλεί στην ίδια πρόταση επίσης τον λέγει και αγαθό. Ο Κύριος αντιπαρέρχεται στον όρο του διδασκάλου και κατευθείαν περνά και ασχολείται με τον όρο αγαθέ. Του λέγει ότι αγαθός είναι μόνον ο Θεός, κανείς άλλος και άρα ότι αφού δεν τον αναγνωρίζει ως Θεό,τότε γιατί του απευθύνει την θεϊκή αυτή ιδιότητα.

Δεν θέλει ο Κύριος να λέμε ότι μας έρχεται εις τον νου αλλά να φιλτάρουμε αρκετά καλά και να απευθύνουμε εις τους άλλους ανθρώπους τον λόγον μας. Θέλει να είμαστε ακριβής και ακέραιοι εις τις εκφράσεις μας και να είμεθα προσεκτικοί όταν μιλούμε προς τους άλλους. Πολλώ δε μάλλον όταν απευθύνουμε ένα ερώτημα στον Κύριο μας, εκεί πρέπει να έχουμε προσοχή περισσή στην έκφραση και στον τρόπο εκφοράς. 

Σάββατο, 25 Νοεμβρίου 2017

Μελίσματα Ψαλτικής (ρμβ΄) Κυριακή ΙΓ΄ Λουκά. 26.11.2017

Μελίσματα Ψαλτικής
Κυριακή ΙΓ΄ Λουκά
Ήχος Πλ. δ΄, Εωθινό Γ΄


Περιεχόμενα Αναρτήσεως:
α) "Εκ νεότητός μου ο εχθρός...": Αναβαθμοί της Οκτωήχου. Μέλος Μανουήλ Πρωτοψάλτου, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Πρωτοψάλτης Καβάλας Ματθαίος Τσαμκιράνης.
β) "Της Μαγδαληνής Μαρίας...": Εωθινο Γ΄ της Οκτωήχου. Μέλος Θρασύβουλου Στανίτσα, Ήχος Γ΄. Ψάλλει ο αείμνηστος Άρχων Υμνωδός της Μ.τ.Χ.Ε. Σπυρίδων Υφαντής. 
γ) Δοξολογία: Στίχοι εκ της Δοξολογίας (Α΄ Χορού). Μέλος Γεωργίου Ραιδεστηνού, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Αγίου Λουκά Καβάλας Αρχέλαος Υψηλάντης.
δ) "Άγιος ο Θεός..." Τρισάγιος Ύμνος και Δύναμις. Μέλος Δημητρίου Σουρλαντζή, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Μητροπολιτικού Ναού Αγίου Γρηγορίου Παλαμά Θεσσαλονίκης Ιωάννης Λιάκος.
ε)  "Άξιον εστίν..." Μεγαλυνάριο της Θεοτόκου. Μέλος Κωνσταντίνου Πρίγγου, Ήχος Πλ. δ΄. Ψάλλει ο Άρχων Υμνωδός της Μ.τ.Χ.Ε. και Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Αγίων Πάντων Καστοριάς Αθανάσιος Βουγιουκλής.

Πέμπτη, 23 Νοεμβρίου 2017

Υμνογραφικά - Ερμηνευτικά (οστ΄) Το Άγιο των Αγίων στην υμνολογία της εορτής των Εισοδείων της Θεοτόκου

Το Άγιο των Αγίων στην υμνολογία της εορτής των Εισοδείων της Θεοτόκου

Θεοδώρου Ρόκα,
Θεολόγου
Μ.Α. Ερμηνευτικής Θεολογίας 
Έλαβε χώρα και ο εορτασμός των Εισοδείων της Θεοτόκου και τώρα διανύουμε την περίοδο των μεθεόρτων της εορτής. Στον εσπερινό της εορτής εψάλη ως έκτο στιχηρό προσόμοιο το ακόλουθο:

"Τῶν Ἁγίων εἰς Ἅγια, ἡ Ἁγία καὶ ἄμωμος, ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι εἰσοικίζεται, καὶ δι' Ἀγγέλου ἐκτρέφεται, τῷ ὄντι ὑπάρχουσα, ἁγιώτατος ναός, τοῦ Ἁγίου Θεοῦ ἡμῶν, τοῦ τὰ σύμπαντα, ἁγιάσαντος ταύτης εἰσοικήσει, καὶ θεώσαντος τὴν φύσιν, τὴν τῶν βροτῶν ὀλισθήσασαν".


Το προσόμοιο αυτό εξ αρχής κάνει λόγο για την είσοδο της Παναγίας στο "Άγιο των Αγίων" και μας κάνει να αναρωτηθούμε ποιο είναι αυτό το "Άγιο των Αγίων" στο οποίο εισάγεται η Παναγία;

Το Άγιο των Αγίων είναι το τρίτο και τελευταίο τμήμα του Ναού των Ιεροσολύμων, το οποίο απαντά σε όλους τους ισραηλιτικούς χώρους, δηλ. τη Σκηνή του Μαρτυρίου ή Σκηνή της Συναντήσεως, το Ναό του Σολομώντος, το Ναό του Ζοροβάβελ και τέλος το Ναό του Ηρώδη.

Τετάρτη, 22 Νοεμβρίου 2017

(Νέα κυκλοφορία) "Μουσικόν Ευχολόγιον", Γεωργίου Χατζηχρόνογλου


Μόλις κυκλοφόρησε το καινούργιο πόνημα του Άρχοντος Υμνωδού της Μ.τ.Χ.Ε. και Πρωτοψάλτου του Καθεδρικού Ναού Παναγίας Φανερωμένης Χολαργού κ. Γεωργίου Χατζηχρόνογλου με τίτλο «ΜΟΥΣΙΚΟΝ ΕΥΧΟΛΟΓΙΟΝ» που περιλαμβάνει τις Ακολουθίες των Μυστηρίων της Βαπτίσεως και του Γάμου καθώς και τη Νεκρώσιμο Ακολουθία.

Στην έκδοση περιλαμβάνεται και αντίστοιχο CD.

Η τιμή του βιβλίου είναι 20€ και διατίθεται από τις Εκδόσεις Νεκτάριος Παναγοπουλος.

Για περισσότερες πληροφορίες επικοινωνήστε με τον κ. Χατζηχρόνογλου στο τηλ. 697 227 9995 ή ΕΔΩ και με τον εκδοτικό Οίκο ΕΔΩ.

Τελετουργικά θέματα (νβ΄) Το «βάπτισμα της ανάγκης». Του Λειτουργιολόγου Γεώργιου Ζαραβέλα

Το «βάπτισμα της ανάγκης»

  Γεωργίου Ζαραβέλα
Θεολόγου
ΜΑ Ιστορικής Θεολογίας - Λειτουργικής ΕΚΠΑ

Η οικονομία της Εκκλησίας έναντι περιπτώσεων, οι οποίες χρήζουν ειδικής αντιμετώπισης, είναι δεδομένη. Η κατ’ οικονομία εφαρμογή των ιερών κανόνων και ποικίλων εκκλησιαστικών θεσμίων έρχεται να καλύψει όσα κενά δημιουργούνται και να θεραπεύσει τις προκλήσεις, οι οποίες ανακύπτουν, πάντα με διάκριση και σεβασμό. Μεταξύ αυτών των περιπτώσεων συγκαταλέγεται το «βάπτισμα της ανάγκης» ή «βάπτισμα της κλίνης» ή «βάπτισμα των κλινικών».

Το «βάπτισμα της ανάγκης» απευθύνεται σε πρόσωπα που για διάφορους λόγους πρέπει να βαπτισθούν εσπευσμένα, αφού εγκυμονεί κίνδυνος για την απώλεια της ζωής τους, όπως ασθένεια, επιβολή βίας κ.λπ. Το φαινόμενο αυτό ήταν περισσότερο σύνηθες τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες, οπότε το μυστήριο του βαπτίσματος γινόταν σε προχωρημένη ηλικία. Με την επικράτηση του νηπιοβαπτισμού, όπου μεταξύ των κύριων παραγόντων ήταν και η παιδική θνησιμότητα, το βάπτισμα της ανάγκης δεν είναι τόσο συχνό, αλλά αυτό δεν συνεπάγεται ότι εξέλειψε.

Η φοβερή στιγμή του θανάτου οδήγησε, επομένως, την Εκκλησία να προσαρμόσει κατάλληλα μία ειδική, σύντομη τελετή βάπτισης, ώστε όποιος κινδυνεύει να αποβιώσει και δεν έχει καταστεί μέτοχος του Σώματος του Χριστού να βαπτιστεί έγκαιρα. Η ταφή των αβαπτίστων νηπίων αντιμετωπίζεται ιδιαίτερα από την Εκκλησία. Η ταφή τους δεν τελείται με συγκεκριμένη εκκλησιαστική τυπική διάταξη, αλλά πραγματοποιείται είτε στον περίβολο εξωκκλησίου, είτε εντός χριστιανικού κοιμητηρίου, αφού θεωρούνται κατηχούμενοι, εφόσον οι γονείς τους είναι ενεργά μέλη της Εκκλησίας και θα τα προετοίμαζαν για το μυστήριο του βαπτίσματος.

Τρίτη, 21 Νοεμβρίου 2017

Ψαλτικό Κυριακοδρόμιο! Κυριακή ΙΓ΄ Λουκά, 26.11.2017

Η Ακολουθία του Εσπερινού, του Όρθρου και της Θείας Λειτουργίας της Κυριακής ΙΓ΄ Λουκά!

Επιλογή, Επιμέλεια και Στοιχειοθεσία μελών Χρήστος Γ. Τσακίρογλου.

Download σε μορφή pdf ΕΔΩ

Δευτέρα, 20 Νοεμβρίου 2017

(Μουσικό κείμενο) Καταβασίες Χριστουγέννων Πεζές καὶ Ἰαμβικές κατ' εκτέλεσιν Ιακώβου Ναυπλιώτου (Καταγραφή Αγγέλου Βουδούρη)

Οι Ειρμοί του Πεζού και του Ιαμβικού κανόνος της Δεσποτικής εορτής της Χριστού Γεννήσεως, κατ' εκτέλεσιν του αειμνήστου Άρχοντος Πρωτοψάλτου της Μ.τ.Χ.Ε. Ιακώβου Ναυπλιώτου του Ναξίου, σε καταγραφή του αειμνήστου Α΄ Δομεστίκου της Μ.τ.Χ.Ε., επί Πρωτοψαλτείας Ιακώβου Ναυπλιώτου, Αγγέλου Βουδούρη.

Εκ του Μουσικού Βιβλίου του αειμνήστου Δομεστίκου της Μ.τ.Χ.Ε., Αγγέλου Βουδούρη. "Ειρμολόγιον των Καταβασιών των εορτών του ενιαυτού καθώς αυτές ασματωδούνται εν τη Μεγάλη του Χριστού Εκκλησία", Εν Κωνσταντινουπόλει 1925. Έκδοσις Ευρωπαϊκό Κέντρο Τέχνης, Αθήνα 1997.

Download σε μορφή pdf ΕΔΩ



Κυριακή, 19 Νοεμβρίου 2017

Κυριακάτικοι Στοχασμοί! Κυριακή Θ΄ Λουκά! Από τον Πανοσ. Αρχιμ. Ιερόθεο Λουμουσιώτη

Πανοσ Αρχιμ.
Ιεροθέου Λουμουσιώτη
Ιεροκήρυκος Ι.Μ. Ύδρας

 «καὶ ἐρῶ τῇ ψυχῇ μου· ψυχή, ἔχεις πολλὰ ἀγαθὰ κείμενα εἰς ἔτη πολλά·
ἀναπαύου, φάγε, πίε, εὐφραίνου.» (Λουκ. ιβ, 19)



Έτσι ξεκινά τον εσωτερικό του μονόλογο που απευθύνεται προς τον ίδιο του τον εαυτό ο πλούσιος της σημερινής ευαγγελικής περικοπής, αγαπητοί μου αδελφοί, και μιλά στην ίδια του την ψυχή και την προσωποποιεί λέγοντας της ότι έχεις υλική αυτάρκεια και αυτοδυναμία ανθρωπίνων πραγμάτων και χρειωδών υλικών με τα οποία μπορεί να καλοπεράσει.

Με κανέναν άλλον δεν θα κοινωνήσεις τα αγαθά σου, σου ανήκουν, είναι δικά σου και μπορείς να τα διαχειριστείς όπως και όπου εσύ νομίζεις.

«Αναπαύου», βρες ανάπαυση σε αυτά. Kαλεί την ίδια του την ψυχική διάθεση ο πλούσιος να βρει ηρεμία και ανάπαυση σε όσα έχει αποκτήσει αλλά η ψυχή δεν χαίρεται με όσα έχει, αλλά με αυτά που είναι! Εδώ δε φαίνεται αδύναμη να μοιρασθεί άρα να ζήσει την χαρά της με κάποιον άλλον! Δεν μπορεί να χαρεί και ευφρανθεί έχοντας πράγματα που θα μοιρασθεί, που θα την οδηγήσουν στην χαρά να ζει με κάποιον άλλον άνθρωπο τον υλικό πλούτο και την καρποφορία που έχει αποκτήσει από τον κόπο των εργατών του. Αν μοιραζόταν τα αγαθά του με τους εργαζομένους σε αυτόν θα είχε την χαρά ότι τους προσέφερε κάτι για να χαρούν και εκείνοι.

Μελίσματα Ψαλτικής (ρμα΄) Μέλη Μαθηματαρίου (1)

Μελίσματα Ψαλτικής
Μέλη Μαθηματαρίου


Περιεχόμενα αναρτήσεως:
α) "Περίζωσαι την ρομφαίαν σου..." Μέγιστο μάθημα εκ του Μαθηματαρίου. Όταν ενδύεται ο Aρχιερεύς, εκ του ψαλμού του πολυελέου της Θεοτόκου. Μέλος Γρηγορίου Πρωτοψάλτου, Ήχος Βαρύς. Ψάλλει ο Χορός Ψαλτών "Ψαλτικής Διάκονοι" υπό την διεύθυνση του Πρωτοψάλτου του Ιερού Ναού Εισοδίων της Θεοτόκου Φιλοθέης Ιωάννου Τσούνη.Μονοφωνάρηδες με σειρά ερμηνείας:
1) Ιωάννης Τσούνης (Χοράρχης)
Πρωτοψάλτης Ιερού Ναού Εισοδίων της Θεοτόκου Φιλοθέης.
2) Γεώργιος Κεσογλίδης,
Xορωδός Α΄ Χορού Ιερού Μητροπολιτικού Ναού Αθηνών. 

3) Παναγιώτης Μιχαλιτσιάνος, Λαμπαδάριος Ιερού Ναού Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Βριλησσίων. 
4) Εμμανουήλ Αβραάμ, Λαμπαδάριος Ιερού Ναού Αγίων Αναργύρων Πλάκας (Εξαρχία Παναγίου Ταφου).
5) Ιωάννης Τσούνης,
Πρωτοψάλτης Ιερού Ναού Εισοδίων της Θεοτόκου Φιλοθέης.

β) "Αγαλλιάσθω ο Δαυΐδ..." Μέγιστο μάθημα εκ του Μαθηματαρίου. Είς την εορτήν των Εισοδίων της Θεοτόκου, Μέλος Μανουήλ Χρυσάφου. Ήχος Α΄. Ψάλλει ο Πρωτοψάλτης του Ιερού Ναού Παναγίας Λαοδηγήτριας Θεσσαλονίκης και Χοράρχης του Χορού Ψαλτών "Φιλαθωνίτες" Δημήτριος Μανούσης.

Σημειώσεις: 
1) Η Εικόνα της Αναρτήσεως προέρχεται από το εξώφυλλο του έργου: "Μαθηματάριον: Ερμηνευτική και Μουσικολογική Σπουδή, Αθήναι 2017", σε επιμέλεια και συντονισμό του Φιλολόγου και Πρωτοψάλτου κ. Κωνσταντίνου Σκαρμούτσου, (το οποίο διανέμεται δωρεάν ΕΔΩ) και τον ευχαριστούμε θερμά που χορήγησε την άδεια να χρησιμοποιήσουμε τα μέλη για την δημιουργία των μαγνητοσκοπίων.
2) Ο Χορός Ψαλτών "Νάξιοι Μελιστές" ευχαριστεί θερμά τον κ. Ιωάννη Τσούνη και τον κ. Δημήτριο Μανούση που χορήγησαν άδεια για να αναρτήσουμε τα μαθήματα.

Σάββατο, 18 Νοεμβρίου 2017

Οδοιπορικό στη Βυζαντινή Νάξο (κζ’) «Ο βυζαντινός ναός του Αγίου Ματθαίου στην Πλάκα». Από την Αρχαιολόγο Ειρήνη Βασιλάκη.

«Ο βυζαντινός ναός του Αγίου Ματθαίου στην Πλάκα »

Ειρήνης Βασιλάκη
Αρχαιολόγου

Ιερός Ναός Αγίου Ματθαίου στην Πλάκα της Νάξου

Στην πεδιάδα της Πλάκας σε απόσταση περίπου τριών χιλιομέτρων νοτιοδυτικά του οικισμού των Τριπόδων υπάρχει ο καμαροσκεπής, μονόχωρος ναός του Αγίου Ευαγγελιστού Ματθαίου με μεταγενέστερη ορθογώνια προσθήκη στα δυτικά (εικ. 1 Η όψη του ναού από τα βορειοδυτικά εξωτερικά). Ο ταπεινός, κατάλευκος ναΐσκος δεν προδίδει σήμερα με τις μικρές διαστάσεις του ότι έχει οικοδομηθεί στη θέση ενός από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα μνημεία της Παλαιοχριστιανικής Νάξου. Κατά το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα οικοδομήθηκε στη θέση αυτή μία μεγάλη τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική με κιονοστοιχίες από έξι κίονες μεταξύ των κλιτών που έφεραν τόξα (εικ. 2 Η κάτοψη της παλαιοχριστιανικής βασιλικής. Αποτυπώνεται με κόκκινο χρώμα ο
Εικ. 2
μεταγενέστερος ναός καθώς και το ψηφιδωτό δάπεδο). Το κεντρικό μεγαλύτερο κλίτος απέληγε ανατολικά σε μεγάλη αψίδα λείψανα της οποίας διατηρούνται εξωτερικά της σημερινής αψίδας του ναού. Το κεντρικό τμήμα του κεντρικού κλίτους είχε διακοσμηθεί με ψηφιδωτό δάπεδο τμήματα του οποίου διατηρούνται στο εσωτερικό του ναΐσκου και πρόσφατα συντηρήθηκαν από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων. Ορθογώνιο πλαίσιο με συνεχόμενα κισσόφυλα περικλείει διάχωρα με πολύχρωμα γεωμετρικά μοτίβα (εικ. 3-6 Λείψανα του ψηφιδωτού δαπέδου που πρόσφατα συντηρήθηκαν από την ΕΦΑ Κυκλάδων). Στο εσωτερικό του ναΐσκου διατηρούνται ενσωματωμένα στις τοιχοποιίες και τα δάπεδα κίονες και αμφικιονίσκοι παραθύρων, κιονόκρανα και άλλα αρχιτεκτονικά μέλη (εικ. 7 Κίονας με κιονόκρανο της βασιλικής ενσωματωμένος στο εσωτερικό του ναού). Νοτιοδυτικά του ναού διατηρείται μία μεγάλη μαρμάρινη μονολιθική κυλινδρική κολυμβήθρα που κοσμείται με εγχάρακτους σταυρούς κάτω από ημικυκλικά τόξα (εικ. 8 Η μαρμάρινη κολυμβήθρα).