Translate

Τετάρτη, 6 Σεπτεμβρίου 2017

Είναι σωστή η απάντηση "Εις πολλά έτη Δέσποτα..." στην αίτηση "Υπέρ του Αρχιεπισκόπου ημών..."; Του Θεολόγου Δημητρίου Λυκούδη

Δημητρίου Π. Λυκούδη
Θεολόγου – Φιλόλογου
Υπ. Δρα Παν/μίου Αθηνών

Ίσως, αναρωτηθεί ο φίλος αναγνώστης ότι πρόκειται για την υπερβολή της σχολαστικότητας! Ειδικότερα, στην περίοδο που οι ιεροί Ναοί είναι σχεδόν, άδειοι, είναι "υπερβολή" και "πολυτέλεια" ν᾿αναζητούμε την ειδική λεπτομέρεια! Πλην, όμως, κάθε λεπτομέρεια έχει την αυτή βαρύτητα με το "όλον", καθώς αναφερόμαστε στο τυπικό της Ορθοδόξου θείας Λατρείας.

Συνηθίζεται, σήμερα, από πολλούς ιερείς και διακόνους. Δεν περιορίζονται στις εκφωνήσεις τους, και συγκεκριμένα, στα λόγια «Υπέρ του Αρχιεπισκόπου...", αλλά, Κύριος οίδε για ποιο λόγο και σκοπό, προσθέτουν τις λέξεις "και πατρός" ή "και Ποιμενάρχου" κ.ά. Ποιος ο λόγος; Πού το βρήκατε γραμμένο Πατέρες; 
Εισέτι, πάντοτε η απάντηση του ιεροψάλτου στις ως άνω εκφωνήσεις, μα πάντοτε, δεν είναι η μακαρία φράση «εις πολλά έτη Δέσποτα», όχι, αλλά η απλή και ταπεινή «Κύριε ελέησον» (1). Ακόμα και προς τον Πατριάρχη! Στο άκουσμα του ονόματος του Πατριάρχη, οι ιεροψάλτες, καί οι δυο χοροί, στρέφονται προς αυτόν και κάνουν "σχήμα", υπόκλιση, λέγοντας απλά το «Κύριε ελέησον» και, μάλιστα, στη βάση του ήχου και "χύμα", άνευ, δηλαδή, μουσικών χρωματισμών. Γιατί, λοιπόν, συνεχώς ακούμε στ᾿όνομα κάθε αρχιερέα «εις πολλά έτη δέσποτα» αντί για το ορθόν «Κύριε ελέησον;». 


Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας, ο ιερουργών Επίσκοπος ίσταται έμπροσθεν της Ωραίας Πύλης και απευθυνόμενος προς τον Κύριο (στραμμένος προς το λαό), λέγει: «Κύριε, Κύριε, επίβλεψον εξ᾿Ουρανού...». Η απάντηση πολλών ιεροψαλτών, έστω και εν συντομία, είναι «εις πολλά έτη Δέσποτα». Είναι λάθος! Η ορθή απάντηση είναι μόνο «Αμήν» (2). Ποιος ο λόγος και εδώ που δεν τηρείται; Από άγνοια ή ένεκα του γεγονότος ότι η δεσποτοκρατία (αναφέρομαι σε κάποιες περιπτώσεις και όχι, ασφαλώς, σε όλες), έχει αντικαταστήσει ακόμη και αυτό το τυπικό αυτής, της του Χριστού Εκκλησίας;

Ας προσέξουμε, λοιπόν, άπαντες, καθένας από τη θέση και το διακόνημά του. Η ορθή τήρηση του τυπικού, πάντοτε, βέβαια, ως βακτηρία και, τρόπον τινά, οριοθέτηση της ουσίας και, εν γένει, της όλης πνευματικής ορθοπραξίας, είναι ζήτημα που μας αφορά όλους. 

Παραπομπές:
1. Πρβλ. π. Σεραφείμ Φαράσογλου (πρωτοπρεσβ), Από την τάξη και ψαλμωδία στον Πατριαρχικό Ναό Κωνσταντινουπόλεως, σελ. 36.
2. Βλ. Άγγελος Βουδούρης, Οι Μουσικοί Χοροί της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, Κωνσταντινούπολη, 1937, σελ. 9, πρβλ., π. Σεραφείμ Φαράσογλου, Από την τάξη και Ψαλμωδία στον Πατριαρχικό Ναό Κωνσταντινουπόλεως, σελ. 56.

Σημείωση: Η ως άνω λειτουργική απορία αποτελεί μέρος του νέου πονήματος του κ. Δημητρίου Π. Λυκούδη, Θεολόγου-Φιλολόγου, υπό τον τίτλο "Λειτουργικά Ζητήματα", τόμος Α', που μέσα του ερχόμενου μήνα κυκλοφορεί.

2 σχόλια:

  1. Αγαπητέ κ. Λυκούδη, τα λέτε υπέροχα και το βιβλίο σας σίγουρα θα το αναζητήσω και θα το πάρω, αλλά μόνο για δική μου ενημέρωση. Η άμεση χρήση του όμως, δεν δύναται να γίνει, αφού η δεσποτοκρατεία που επικρατεί (θα έλεγα σχεδόν παντού, για να μην είμαι απόλυτος) επιβάλει φασιστικά το δικό της θέλω, με την προσφιλή πλέον φράση "ει δόξει τω Προεστώτι" (ακόμα και κάποιος ιερέας το έχει ασπασθεί και το έχει κάνει καραμέλα). Μετά από τέτοια συμπεριφορά, ακόμα αναρωτιόμαστε γιατί ισχύει το ρητό του Αντώνη Σαμαράκη και για τους ψάλτες: Ποτέ άλλοτε δεν υπήρχαν τόσες πολλές σχολές Βυζαντινής μουσικής, και ποτέ άλλοτε δεν είχαμε τόσο λίγους, άσχετους και επηρμένους ψάλτες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Εισηγηθείτε επίσημα (δεν ξέρω την διαδικασία) τις παρατηρήσεις και διορθώσεις σας, ώστε να εκδοθεί μια εγκύκλιος από την Ι.Σ. και μάλιστα από ειδική επιτροπή λειτουργ. θεμάτων, ώστε να μην κάνει ο καθείς ότι νομίζει σωστό. Έχουμε φτάσει σε σημείο, ο ένας να θεωρεί λάθος το Πάτερ άγιε ευλόγησον, ο άλλος να απαιτεί να ακούσει τον ψάλτη να λέει το Υπεραγία Θεοτόκε (δηλ. ένα προαιρετικό υπόψαλμα ευλαβείας κατήντησε να γίνει απαράβατος κανόνας και "εκφώνηση"). Αντίστοιχα και το "Εις πολλά έτη", μια ευχή, ή και φιλοφρόνηση κόλλησε παντού όπου αναφέρεται ο αρχιερέας. Κακώς, αλλά δεν είναι δική μου δουλειά να το "διορθώσω" αυτοπροαιρέτως και εν ώρα λειτουργίας. Ας το επισημάνουμε και ας εκφέρουν επίσημα άποψη οι αρμόδιοι. Η οποία απόφαση να είναι και δεσμευτική. Αλλά κάποιοι δεν συζητούν ούτε τα του οίκου τους...

    ΑπάντησηΔιαγραφή

Σχόλιο Ιστολογίου

Γράψτε το σχόλιό σας και απλά περιμένετε λίγες ώρες μέχρι να το δείτε δημοσιευμένο.

Σχόλια που τηρούν στοιχειώδη κανόνες ευπρέπειας είναι αυτονόητο ότι αποτελούν αφορμή διαλόγου και ουδέποτε θα λογοκριθούν.

Δεν επιτρέπονται σχόλια που συκοφαντούν κάποιο πρόσωπο, που περιέχουν υβριστικούς χαρακτηρισμούς κλπ. Για τον λόγο αυτό ενεργοποιήθηκε η προ-έγκριση για να αποφευχθούν κρούσματα προσβλητικής συμπεριφοράς διότι οφείλουμε να διαφυλάξουμε την αξιοπρέπεια του ιστολογίου μας.

Ανώνυμα σχόλια ή σχόλια με ψευδώνυμο ενδέχεται να διαγραφούν για την διαφύλαξη της ποιότητας. Τα σχόλια δεν είναι πεδίο στείρας αντιπαράθεσης αλλά προβληματισμού και γόνιμου διαλόγου.